معيارهاي ارزيابي طيف

معيارهاي ارزيابي طيف

به طور  كلي دو دسته معيار براي ارزيابي طيف وجود دارد:

• معيار هايي كه در هوا تعريف مي شوند
• معيارهايي كه در فانتوم تعريف مي شوند

 

معيار هايي كه در هوا تعريف مي شوند

این دسته معیارها بر اساس دزیمتری نوترون و گاما در هوا و درست قبل از رسیدن به سر بیمار تعریف می شوند و عبارتند از:

حدود مجاز تابش هاي موجود در پرتو.
Limit	BNCT beam port parameters
E > 10 keV	Fast energy group
10 keV > E > 1eV	Epithermal energy group
E < 1eV	Thermal energy group

مقدار اين پارامترها براي هفت راكتور فعال در BNCT در جدول زير مقايسه شده است.

 

 

معيارهايي كه در فانتوم تعريف مي شوند

معيارهايي كه در فانتوم تعريف مي شوند بر اساس دزیمتری در عمق بافت و در تومور تعریف می شوند و عبارتند از:

 

 

* Advantage Depth (AD

* Therapeutic Gain (TG

* Advantage Depth Dose Rate (ADDR

* Treatment Time (TT

 

 

کميت (Advantage Depth (AD

اين کميت براي بررسي ميزان قدرت نفوذ نوترون در مغز بررسي مي گردد و طبق تعريف عبارت است از عمقي در مغز که در آن مقدار دوز جذبي بيشينه در بافت سالم برابر با دوز جذبي در تومور است.

انرژي نوترون براي درمان توموري که عمق آن بيشتر از مقدار AD محاسبه شده مناسب نمي باشد. به عبارت ديگر هرچه عمق تومور کمتر از AD باشد انرژي نوترون براي درمان مناسب تر است.

 

 

کميت(Therapeutic Gain (TG

در مدت پرتودهي لازم است که دوز جذبي در بافت سالم کمينه و در تومور بيشينه باشد. اين معيار که جهت بررسي اين قابليت در پرتو است به صورت نسبت دوز جذبي در تومور به دوز جذبي بيشينه در بافت سالم تعريف مي گردد. هر چه مقدار TG بزرگتر باشد شرايط درمان (اعم از ميزان بور، انرژي پرتو و...) مناسب تر است. بيشينه TG زماني اتفاق مي افتد که نسبت غلظت بور در تومور به غلظت آن در بافت سالم خيلي باشد. اين نسبت معمولا بين 6 -3  قرار دارد.

 

کميت(Advantage Depth Dose Rate (ADDR

کميت ديگري که بررسي مي گردد عبارت است از بيشينه دوز جذبي در بافت سالم که بر حسب Gy-eq/min بيان مي گرد.

دوز جذبي مجاز در مغز برابر 12.6 Gy-eq است لذا بايد دقت گردد که بيمار بيشتر از اين مقدار دوز دريافت نکند. مسلما هرچه مقدار اين کميت کمتر باشد مناسب تر است زيرا مي توان زمان پرتو دهي را افزايش داد. همچنين از اين کميت مي توان بيشينه زمان پرتودهي را بر حسب دقيقه به سادگي با تقسيم مقدار مجاز دوز بر مقدار اين کميت محاسبه کرد.

 

کميت(Treatment Time (TT

زمان پرتودهي نبايد از يک ساعت بيشتر باشد. دو عامل وجود دارد که زمان پرتودهي را محدود مي کند:

 

• داروي حامل بور مدتي پس از تزريق از درون سلول ها به بيرون نشت پيدا مي کنند که اين باعث کاهش موفقيت در درمان مي گردد. در برخي موارد از  تزريق پيوسته داروي حامل بور (به صورت سرم) استفاده شده است.
• بيمار و سر وي در طول زمان پرتو دهي بايد کاملا ثابت و بي حرکت باشد، به اين منظور از ماسک ها و امکانات مخصوصي استفاده مي گردد که بيمار را در شرايط فيزيکي سختي قرار مي دهد، لذا در تعين زمان درمان بايد به اين مهم نيز توجه داشت.

 

شکل زیر مفهوم این پارامترها را نشان می دهد.