فصل نه : معيارهاي ارزيابي طيف
به طور كلي دو دسته معيار براي ارزيابي طيف وجود دارد:
-
معيار هايي كه در هوا نعريف مي شوند
-
معيارهايي كه در فانتوم تعريف مي شوند
معيارهايي كه در فانتوم تعريف مي شوند[1]
Advantage Depth (AD)
اين کميت براي بررسي ميزان قدرت نفوذ نوترون در مغز بررسي مي گردد و طبق تعريف عبارت است از عمقي در مغز که در آن مقدار دوز جذبي بيشينه در بافت سالم برابر با دوز جذبي در تومور است.
انرژي نوترون براي درمان توموري که عمق آن بيشتر از مقدار AD محاسبه شده مناسب نمي باشد. به عبارت ديگر هرچه عمق تومور کمتر از AD باشد انرژي نوترون براي درمان مناسب تر است.
Therapeutic Gain (TG)
در مدت پرتودهي لازم است که دوز جذبي در بافت سالم کمينه و در تومور بيشينه باشد. اين معيار که جهت بررسي اين قابليت در پرتو است به صورت نسبت دوز جذبي در تومور به دوز جذبي بيشينه در بافت سالم تعريف مي گردد. هر چه مقدار TG بزرگتر باشد شرايط درمان (اعم از ميزان بور، انرژي پرتو و...) مناسب تر است. بيشينه TG زماني اتفاق مي افتد که نسبت غلظت بور در تومور به غلظت آن در بافت سالم خيلي باشد. اين نسبت معمولا بين 6 -3 قرار دارد.
Advantage Depth Dose Rate (ADDR)
کميت ديگري که بررسي مي گردد عبارت است از بيشينه دوز جذبي در بافت سالم که بر حسب Gy-eq/min بيان مي گرد.
دوز جذبي مجاز در مغز برابر 12.6 Gy-eq است[4-3-2] لذا بايد دقت گردد که بيمار بيشتر از اين مقدار دوز دريافت نکند. مسلما هرچه مقدار اين کميت کمتر باشد مناسب تر است زيرا مي توان زمان پرتو دهي را افزايش داد. همچنين از اين کميت مي توان بيشينه زمان پرتودهي را بر حسب دقيقه به سادگي با تقسيم مقدار مجاز دوز بر مقدار اين کميت محاسبه کرد.
زمان پرتودهي نبايد از يک ساعت بيشتر باشد. دو عامل وجود دارد که زمان پرتودهي را محدود مي کند:
-
داروي حامل بور مدتي پس از تزريق از درون سلول ها به بيرون نشت پيدا مي کنند که اين باعث کاهش موفقيت در درمان مي گردد. در برخي موارد از تزريق پيوسته داروي حامل بور (به صورت سرم) استفاده شده است.
-
بيمار و سر وي در طول زمان پرتو دهي بايد کاملا ثابت و بي حرکت باشد، به اين منظور از ماسک ها و امکانات مخصوصي استفاده مي گردد که بيمار را در شرايط فيزيکي سختي قرار مي دهد، لذا در تعين زمان درمان بايد به اين مهم نيز توجه داشت.
مراجع
[1] P.Binns, K.J.Riley, O.K.Harling, I. Auterinen, M.Marek, W. Kiger: Progress with the BNCT International Dosimetry Exchange, J. Applied Radiation and Isotopes 61, pp. 865-868,2004.
[2] Zamenhof R G, Murray B W, Brownell G L, Wellum G R and Tolpin E I Boron neutron capture therapy for the treatment of cerebral gliomas: I. Theoretical evaluation of the efficacy of various neutron beams Med. Phys. 2 47–60,1975.
[3] D.L. Bleuel, R. Donahue, B. Ludewigt, J. Vujic, Med. Phys. 25 (9) , 1725,1998.
[4] Brugger R M, Constantine G, Harling O K and Wheeler F JRapporteurs’ report Neutron Beam Design, Development, and Performance for Neutron Capture Therapy ed O K Harling et al (New York: Plenum) pp 3–12, 1990.
